Handğa KKianaşi jindole şkit şilya konnai naisinapinen do hentepeşi 2.500 konnai nareni navardoskidasen içkinen. Ham ppatti gondunuşa fikkiri nameçams UNESKO’K , 17 TZilva 1999 Oras 21 Gucuği kkianagomti nananenaşi ndğa kognapudoren do 2000 tzana şendoni kkianaşi iri kulturepe do dido nenape memtonu şeni “ KKianaşi Nananenaş Ndğa, Steri xela goşinopaşi şi kogeiççkkinudottun. 

Nananena; mittasenpeşi menççineri nauğunan artopeş doloxe vanatina ar devletişi buurciluğiş tudele tinişişeni kkai naoxitzonapinen, sosiali naivanen do kkulturişi muttasenpenişi naimbinasen nenaren. Devleti doxmeli nauğun xalkkepeşi maarani dulyamuşişi nananenamuşis ontzoppuşi gale meşkvinu, tinişi naordasen ar dido muttaserenşen gale nadoskidasen oxitzonapaşa mulun. 

Nananena ogorupeşi ogine enni didi endoli, kkianas buurci naren “ Ulusişi Devleti” oxotzonaluşiren. Ulusişi devletepek; muşisteri ontzoppu, maorani orapeşi do goladginuşi ar çkinite naren nenaş galendoni nenape varixmaininasen tkvalaş jindole dikkondudoren. Ham şçkini, ar dobadonas jindole naskidun iri xalkkepe “ Ar nenate Osinapuşa “ ham nenate doguru do majurani xenapape ombinu niçetinapams. KKianaş jindole nagondunun, ğuraş tudele naren do naisinapinen iri nenape kkoçonobaluğiş tarixişi arto okkazanuren. Xalkkepeşi doxmeli nenapenişi osinapu, dogura eççopu, skidalonanişişi do kkulturepenişişi gzas oşkvaluşa vargolidginasen, nena kkele do kkulturi kkele xalkkepe xelas dolexe, artotedo oxoşkvineri skidapenişi ikkondasen. 

Coğrafiaçkunis dido nenaponi ar xura uğun. Anayasaşi okkortale çkinite iri xalkkepeşi nananenanişite dogura xakki uğun. Gamatsxuneri xalkkepek naikoman steri nananenate dogura xakki meçamu devletişi dulyaren. Ham tkvala kkala, coğrafiaçkunis Kurduli, Romanuşi,Lazuri, ÇÇerkkezuri, Arappuri do majurani iri nananenate ontsoppu kkvanda kkanunite niçasen minonan. 

Turkui Devleti; geççkkapas BM Berepeş Xakki Okkotkvale’şi 17,29 do 30 tkvalapeş hekole nadodupeşen gale, kkele naren kkianagomtumani kkoçepeş Xakkepe nçaraşdoloxe majurani nenape, kkulturi do oceru xamppaluğepe dogurapuşa gzas nagoludgin tkvalape kkapineri eizdinas minonan. Ontsoppuşi svas okkorteri do oxoşkvineri ar orena oxenuşeni BM-UNESCO “Ontsoppus Okkotzkkuşa Goladginu Okkotkvale” şa kkele orapu minonan do naivaserenpe ti doppatminonan.

Ham tkvlaşi doloxeşkule (İnsan Hakları Derneği) naboret steri KKiana Nananenaşi Ndğa xeleri dobdumt; Xalkkepeşi nananenapeşeni oxoşkvineri oxmainu şeni oginenişi nagoludgin endoli ezdu şeni do nananenamuşiş ontsoppu kkanunite osaibu nabgorumt xolo ar çkavati golobuğaramt. Amaxtimas ontsoppu do sağluği naivasen şkule iritina oxezmettupeşi; Kai, Genççareisuzi, Naninççuşinen do çkinoburi naivaserenşi galendo, Nananena doxmeli do dido nenapeşi ar çkinite meçomu bgorumt.

21 Gucuği  Nananenaşi Ndğa Xeleberi Golaxtas!